FYY başvurusu, bir dilekçe işi değildir. Alacaklı kuruluşun karşısına çıkan şey bir talep değil, test edilebilir bir modeldir. Bu modelin dayandığı belgeler eksik ya da tutarsızsa süreç daha ilk turda tıkanır.
Bu yazıda başvuru dosyasında bulunması gereken belgeleri, hangi bilginin neden istendiğini ve hazırlıkta en sık yapılan hataları sıralıyoruz.
Dosyanın omurgası: fizibilite raporu
FYY başvurusunun temel belgesi, talep edilen yapılandırmayı gerekçelendiren fizibilite raporudur. Bu rapor iki şeyi kanıtlamak zorundadır: şirketin gelecekteki nakit üretim kapasitesi ve bu kapasiteye oturan gerçekçi bir ödeme planı.
Alacaklı bu rapora şirketin ne kadar zor durumda olduğunu anlamak için değil, önerilen planın tutup tutmayacağını sınamak için bakar. Dolayısıyla raporun ölçütü anlattığı hikâyenin dramı değil, dayandığı varsayımların savunulabilirliğidir.
1. Borç envanteri
Her şey bununla başlar. Toplam borç rakamı yetmez; borcun nasıl dağıldığı gerekir.
- Kuruluş bazında bakiye ve para birimi
- Faiz yapısı: sabit mi değişken mi, oran ve endeks
- Vade profili ve kalan taksit takvimi
- Teminatlar: ipotek, rehin, alacak temliki, teminat mektupları
- Kefaletler: şirket kefaletleri ve ortakların şahsi kefaletleri
- Gayrinakdi riskler: teminat mektupları, akreditifler
- Çapraz temerrüt ve finansal rasyo (covenant) hükümleri
Çoğu şirkette bu tablo ilk kez FYY hazırlığında çıkarılır ve ilk sürprizler burada görülür: unutulmuş bir kefalet, farkında olunmayan bir çapraz temerrüt maddesi ya da beklenenden yüksek bir gayrinakdi risk.
2. Geçmiş finansal tablolar
Son üç yılın bilanço, gelir tablosu ve nakit akış tablosu ile içinde bulunulan yılın ara dönem verileri. Bağımsız denetimden geçmiş tablolar süreci belirgin biçimde kolaylaştırır.
Normalizasyon çalışması
Ham tablolar tek başına yeterli değildir. Tek seferlik gelir ve giderlerin ayıklanması, ilişkili taraf işlemlerinin piyasa koşullarına çekilmesi ve olağandışı kalemlerin ayrıştırılması gerekir. Amaç, şirketin sürdürülebilir faaliyet kârlılığını ortaya koymaktır.
Bu çalışma yapılmazsa alacaklı kendi düzeltmelerini yapar ve genellikle şirketin lehine olmayan varsayımlarla ilerler. Rakamı önce sizin normalleştirmeniz, müzakerenin zeminini de sizin kurmanız demektir.
3. Nakit akışı projeksiyonu
Kısa vade: 13 haftalık likidite tablosu
Haftalık kırılımla hazırlanır ve şirketin önümüzdeki çeyrekte ayakta kalıp kalmayacağını gösterir. Tahsilat takvimi, tedarikçi ödemeleri, maaş ve vergi çıkışları, çek ve senet takvimi bu tabloda tek tek yer alır.
Orta vade: yapılandırma dönemi projeksiyonu
Aylık bazda, yapılandırma süresini kapsayacak şekilde hazırlanır. Faaliyetten nakit üretimi, zorunlu yatırım harcamaları, işletme sermayesi değişimi ve borç servisi ayrı satırlarda gösterilir.
Senaryolar
Tek senaryolu bir model eksik kabul edilir. En az üç senaryo sunulmalıdır: baz, kötümser ve iyimser. Kritik olan kötümser senaryodur; satış hacminde, kurda ve tahsilat sürelerinde makul bir bozulma altında planın hâlâ ayakta olduğunu göstermek, karşı tarafın ilk saldıracağı noktayı önceden kapatır.
4. Talep edilen yapılandırmanın gerekçesi
Dosya "beş yıl vade ve iki yıl ödemesiz dönem istiyoruz" demekle bitmez. Her talebin modelde bir karşılığı olmalıdır: hangi ay hangi tıkanma oluşuyor, talep edilen enstrüman bu tıkanmayı nasıl açıyor?
Ayrıca daha düşük onay eşiği olan bir alternatifin aynı sonucu üretip üretemeyeceği düşünülmelidir. Anapara silme gibi oybirliği gerektiren bir talep, vade uzatımıyla çözülebilecek bir sorun için istendiğinde tüm süreci gereksiz yere kilitler.
5. Operasyonel taahhütler
Yalnızca finansal talep içeren bir dosya tek taraflı görünür. Şirketin kendi tarafında ne yapacağı ölçülebilir hedeflerle konulduğunda dosyanın ciddiyeti değişir.
- Maliyet azaltım planı ve hedeflenen tasarruf tutarı
- Atıl varlıkların satışı ve beklenen nakit girişi
- Faaliyet portföyünün sadeleştirilmesi
- İşletme sermayesi hedefleri: stok gün sayısı, alacak tahsil süresi
- Raporlama disiplininin kurulması
6. Destekleyici belgeler
Ana dokümanların yanında dosyayı tamamlayan belgeler vardır: ticaret sicil kayıtları, ortaklık yapısı, imza sirküleri, önemli müşteri ve tedarikçi sözleşmeleri, varlık listesi ve ekspertiz raporları, devam eden hukuki süreçlere ilişkin bilgi.
Sanayi ve doğal kaynak varlıklarında ruhsat ve izin belgeleri ayrıca önemlidir: ruhsat süresi, yenilenebilirliği ve kapsamı doğrudan teminat değerini etkiler. Bu varlıkların gerçek değerinin ortaya konması için bağımsız bir değerleme danışmanlığı çalışması dosyayı belirgin biçimde güçlendirir.
Belgeler kime, hangi sırayla gider?
Dosyanın tamamı ilk anda herkese gönderilmez. Başvuru, çerçeve anlaşmasını imzalamış en yüksek üç alacaklı kuruluştan birine yapılır; o kuruluş ön değerlendirmeyi yaptıktan sonra dosya diğer alacaklılarla paylaşılır.
Bu paylaşım anı kritiktir çünkü durumun korunması süreci burada başlar. Dolayısıyla dosyanın paylaşıma hazır olması, yani her alacaklının aynı bilgiyi aynı anda görmesi gerekir. Farklı kuruluşlara farklı rakamların ulaşması, çok alacaklılı yapılarda en sık görülen güven kaybı sebebidir.
Veri odası kurmak
Alacaklı sayısı arttıkça belge paylaşımı tek başına bir yönetim işine dönüşür. Uygulamada işe yarayan yöntem, tüm dokümanların tek bir yerde ve sürüm kontrollü biçimde tutulmasıdır.
Böyle bir düzen üç şey sağlar: herkesin aynı sürümü görmesi, hangi belgenin kime ne zaman açıldığının kaydı ve sonradan gelen soruların tekrar tekrar aynı dosyayı istemekle kaybettirdiği zamanın önlenmesi. Bu, teknik bir ayrıntı gibi görünür ama 90 günlük takvimde haftalar kazandırır.
Bağımsız inceleme dosyayı nasıl güçlendirir?
Şirketin kendi hazırladığı bir sunum ile bağımsız bir incelemeye dayanan dosya, alacaklı nezdinde aynı ağırlıkta okunmaz. İkincisi tarafların üzerinde uzlaşabileceği ortak bir zemin kurar.
Bağımsız işletme incelemesi şirketin mali durumunu, operasyonel performansını ve ileriye dönük yaşayabilirliğini tarafsız biçimde ortaya koyar. Aynı çalışma, hem başvuru dosyasının temelini oluşturur hem de alacaklının talep edeceği doğrulama turlarını kısaltır.
FYY başvurusu öncesi kontrol listesi
- 01Borç envanteri eksiksiz mi, kefaletler ve gayrinakdi riskler dahil mi?
- 02Son üç yıl ve ara dönem tabloları hazır mı, normalizasyon yapıldı mı?
- 0313 haftalık likidite tablosu ve orta vadeli projeksiyon kuruldu mu?
- 04Üç senaryo çalışıldı mı, kötümser senaryoda plan ayakta mı?
- 05Her talebin modelde bir gerekçesi var mı?
- 06Operasyonel taahhütler ölçülebilir hedeflerle konuldu mu?
- 07Çek ve senet takvimi plana dahil edildi mi?
Bu yedi maddenin tamamına "evet" diyemiyorsanız FYY başvurusu için henüz erken demektir. Eksik dosyayla girilen süreç, iki başvuru hakkından birinin harcanması riskini taşır.
Hazırlıkta en sık yapılan beş hata
Envanteri eksik çıkarmak
Sonradan ortaya çıkan bir kefalet ya da gayrinakdi risk, o ana kadar kurulan güveni tek başına sarsar. Envanter eksiksiz çıkarılmalı, şüpheli kalemler dahi dosyaya not düşülmelidir.
İyimser projeksiyon sunmak
Deneyimli bir kredi analisti gerçekçi olmayan büyüme varsayımını dakikalar içinde görür. Bir kez güven kaybedildiğinde dosyanın geri kalanı da şüpheyle okunur.
Çek ve senet takvimini atlamak
Banka borcu düzenlenirken çek ödemeleri hesaba katılmazsa, kâğıt üzerinde tutan plan ilk ayda tıkanır. Karşılıksız çek, kredi ilişkisinde yapılandırmadan çok daha ağır bir kayıt bırakır.
Veriyi süreç içinde hazırlamaya başlamak
Doksan günlük takvim, hazır bir dosyayı müzakere etmek için verilmiştir. Belgeler süreç başladıktan sonra toplanmaya başlanırsa süre yetmez.
Tek bir kişiye bağımlı kalmak
Veri üretimi tek bir muhasebeciye bağlıysa süreç o kişinin hızıyla sınırlanır. FYY başvurusu boyunca düzenli veri akışı gerekir; bu ritmi kurmanın yolu finans fonksiyonunu güçlendirmektir.
Belgeler hazır olduğunda ne kazanırsınız?
İyi hazırlanmış bir FYY başvurusu yalnızca süreci hızlandırmaz; müzakere pozisyonunu da değiştirir. Karşısında durumu kavramış, rakamlarını bilen ve çözüm öneren bir yönetim gören alacaklı, riski farklı fiyatlar.
Pratikte fark şudur: hazırlıksız dosya savunma yapar, hazırlıklı dosya gündem belirler. Süreci operasyonel ve finansal yeniden yapılandırma kapsamında yürütürken ilk işimiz bu dosyayı kurmaktır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki ya da finansal tavsiye yerine geçmez. Talep edilen belgeler kuruluşa ve dosyaya göre değişebilir.
Sık sorulan sorular
- Bağımsız denetimden geçmiş tablo şart mı?
- Denetimli tablo süreci belirgin biçimde kolaylaştırır çünkü alacaklının doğrulama yükünü azaltır. Denetimden geçmemiş tablolarla da başvuru yapılabilir ancak ek doğrulama talep edilmesi olasıdır.
- Kaç yıllık geçmiş veri isteniyor?
- Uygulamada genellikle son üç yılın finansal tabloları ve içinde bulunulan yılın ara dönem verileri istenir. Mevsimselliği yüksek işlerde daha uzun bir geçmiş faydalı olur.
- Projeksiyon kaç yıllık olmalı?
- Yapılandırma süresini kapsamalıdır. Kısa vadede haftalık kırılımla 13 hafta, orta vadede aylık bazda yapılandırma dönemi standarttır.
- Belgeleri kim hazırlar?
- Veriyi şirketin finans birimi üretir; modelleme ve raporlama genellikle bağımsız bir danışmanla birlikte yapılır. Bağımsız hazırlanmış dosya alacaklı nezdinde daha güvenilir okunur.
- Eksik belgeyle başvurulursa ne olur?
- Süreç uzar. Her eksik bilgi turu haftalar götürür ve 90 günlük takvim işlemeye devam eder. Eksik dosya ayrıca güven kaybı yaratır.